W Polsce obchodzone są 24 święta państwowe, z czego tylko 3 są dniami wolnymi od pracy. Ich obchody były ściśle związane z historią Polski – w okresie utraty niepodległości, II wojny światowej lub istnienia państwa socjalistycznego niektóre były zakazane lub obchodzone w innej formie niż dzisiaj.
Najważniejsze święta państwowe – dni wolne od pracy:
1 Maja – Święto Pracy
Obchodzone na ziemiach polskich już od 1890 r. Organizowane przez organizacje komunistyczne i socjalistyczne, miały charakter robotniczych demonstracji, w okresie zaborów tłumionych przez władze carskie, a w II RP przez policję państwową. W latach 1945-1989 obchody święta 1 Maja miały charakter państwowy i towarzyszyła im rozbudowana propaganda socjalistyczna. Przedstawiciele zakładów pracy oraz różnych organizacji, a także uczniowie uczestniczyli w pochodach promujących dokonania Polski Ludowej i głoszących hasła polityczne wyrażające aktualną linię polityczną władz. Mimo zmiany systemu politycznego po 1989 r. święto pozostało oficjalnym świętem państwowym i dniem wolnym od pracy, ale o znacznie skromniejszym charakterze. Pochody bądź ceremonie składania kwiatów są organizowane przez partie lewicowe i związki zawodowe, skupiające się na obronie praw pracowniczych i społecznych. 1 Maja jest także świętem kościelnym, więc w tym dniu odbywają się specjalne msze. Foto: 1 maja, Srebrna Góra, www.turystyka-rodzinna.pl
3 Maja – Święto Konstytucji 3 Maja
Obchodzone dla uczczenia rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja Rzeczypospolitej Obojga Narodów, ustanowionej w 1791 r. To była pierwsza konstytucja w Europie i – po konstytucji amerykańskiej – druga na świecie.
Jan Matejko “Konstytucja 3 Maja”
Konstytucja 3 Maja miała na celu zreformowanie i uzdrowienie systemu politycznego, ale nie zapobiegła już ostatecznemu upadkowi państwa polskiego, które po dwóch kolejnych rozbiorach (1793, 1795) przestało istnieć.
Historyczna pieśń „Witaj majowa jutrzenko”, napisana z okazji uchwalenia Konstytucji 3 Maja.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości dzień 3 Maja stał się (od 1919 r.) świętem państwowym. W okresie okupacji jego obchody zostały zabronione, a po ustanowieniu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej zniesione (1951 r.), a nawet zakazane , ponieważ stało się okazją do protestów i demonstracji antykomunistycznych i antyrządowych. Przywrócono je ustawą z 6 kwietnia 1990 i od tej pory jest obchodzone bardzo uroczyście. Oficjalna uroczystość w Warszawie odbywa się na Placu Zamkowym, przed Zamkiem Królewskim, z udziałem przedstawicieli najwyższych władz państwowych, wojska, organizacji politycznych i społecznych.
3 Maja 2012, Pl. Zamkowy / fot. R. Motyl, www.um.warszawa.pl
Towarzyszą im parady wojskowe, w tym żołnierzy ubranych w kostiumy historyczne. W całej Polsce odbywają się różne imprezy plenerowe, koncerty, pikniki familijne, a w Warszawie ma miejsce uliczny bieg pod hasłem “Od Konstytucji 3 Maja po Unię Europejską”.
11 listopada – Narodowe Święto Niepodległości
Najważniejsze polskie święto państwowe. Upamiętnia rocznicę odzyskania przez Polskę niepodleglości w 1918 r., a konkretnie dzień, w którym twórca polskich sił zbrojnych Józef Piłsudski przejął władzę wojskową z rąk Rady Regencyjnej. Ustanowiono je dopiero w 1937 r. i obchodzono zaledwie przez dwa lata, gdyż w czasie II wojny światowej oraz w okresie Polski Rzeczypospolitej Ludowej było zakazane, choć nie zapomniane. W latach 1945-1989 opozycja organizowała w tym dniu manifestacje patriotyczne, brutalnie tłumione przez władzę. Przywrócono je 19 lutego 1989 r.
Główne obchody, z udziałem najwyższych władz państwowych, odbywają się w Warszawie przed Grobem Nieznanego Żołnierza. W samo południe dokonuje się tam uroczysta zmiana warty i są składane wieńce. W całym kraju organizowane są patriotyczne wiece, pochody, defilady historyczne, koncerty, rodzinne pikniki i inne impezy plenerowe, a w kościołach odprawiane są msze w intencji ojczyzny. W Warszawie ma miejsce Bieg Niepodległości.
Niestety, od kilku lat to piękne święto, które powinno jednoczyć Polaków, stało się świętem które ich mocno politycznie dzieli. Od 2009 r. środowiska nacjonalistyczne organizują w tym dniu w Warszawie Marsze Niepodległości, które od 2010 r. kończą się ulicznymi burdami i niszczeniem mienia (sprawcami tych zajść są głównie pseudokibice). Wynikało to z faktu, że do 2015 r. (zwycięstwo w wyborach prezydenckich i parlamentarnych anty-unijnego PiS) część prawicy uważała, że Polska nie jest jeszcze krajem w pełni niepodległym (obwiniano o to także Unię Europejską). W czasie tych marszów ujawniają się także tendencje rasistowskie, homofobiczne i antysemickie.
Marsz Niepodległości 2013
Ten głęboki podział wynika również z przeszłości historycznej i głębokich różnic politycznych między politykami, którym Polska zawdzięcza uzyskanie w 1918 r. niepodległości – socjalistą Józefem Piłsudskim i Romanem Dmowskim, patronem nacjonalizmu (również o zabarwieniu antysemickim).
Próbą pogodzenia głębokich różnic w społeczeństwie polskim był zainicjowany w 2012 r. przez prezydenta Bronisława Komorowskiego marsz „Razem dla Niepodległej”, w czasie którego składano kwiaty pod pomnikami działaczy politycznych różnych partii, którzy przyczynili się do odzyskania przez Polskę niepodległości.
Razem dla Niepodległej, 2013
Z tej formuły zrezygnował obecny prezydent Andrzej Duda.
ren
Foto: Vikimedia Commons, www.turystyka-rodzinna.pl, www.um.warszawa.pl, www.sejm.gov.pl