W tradycyjnej polskiej kuchni świątecznej wciąż obecne są echa dawnych wierzeń słowiańskich.

Co ciekawe, pogańscy Słowianie obchodzili 24 grudnia święto zmarłych i spożywana tego dnia wieczerza była skromną stypą zaduszną.  W dawnych wiekach podawano tylko potrawy postne, a ich liczba musiała być nieparzysta (5 lub 7 u chłopów, 9 u szlachty, u arystokracji 11 lub 13), co miało znaczenie magiczne.

Potrawy musiały pochodzić z pola (kasza, zboże), sadu (owoce), ogrodu (jarzyny), lasu (grzyby, orzechy, miód) i wody (ryby), co miało zapewnić urodzaj w każdym z tych miejsc. Pozostałością po dawnych stypach był zwyczaj podawania blinów, fasoli, grochu, bobu, kaszy, jabłek i orzechów. Jadłospis zależał od zamożności danej rodziny i regionu. Na bogatych dworach podawano np. 12 samych ryb. Także i obecnie bardzo widoczne są odmienności regionalne, ale kilka potraw, pochodzących z tradycyjnej kuchni ludowej, można uznać za typowe dla polskiej Wigilii. Są to:

opłatek – cienki wafel z motywem bożonarodzeniowym, którym zebrani przy stole dzielą się z każdym, składając mu życzenia. Opłatkiem gospodarze dzielą się także ze zwierzętami.  Jest to obyczaj nieznany poza Polską.

wieczerza

barszcz czerwony

 

zupa grzybowa

 

smażony karp

(Ryba ta nawet doczekała się specjalnej kolędy, co roku wymyślanej na nowo przez zespół „Przyjaciele karpia” z Programu 3 Polskiego Radia)

http://www.youtube.com/watch?v=MJA1CTowuRI

kapusta z grochem (na zdjęciu poniżej) lub grzybami 

 

pierogi

• z grzybami i kapustą
• z suszonymi śliwkami (na zdjęciu poniżej)

 

kutia (wschodnia Polska)

 

kompot z suszonych owoców

inne potrawy

śledź podawany na różne sposoby (w oleju, śmietanie po żydowsku)

 

karp w galarecie

deser

kluski z makiem

 

makowiec

 

piernik

 

pierniki

 

Wigilia u Renaty

• zupy: barszcz z uszkami (na zdjęciu poniżej) + grzybowa + rybna

• karp smażony + ziemniaki + kapusta z grochem i kapusta z grzybami
• śledź z rodzynkami
• kompot z suszonych owoców

deser:

• makówki (Górny Śląsk)

• makowiec
• piernik
• pierniczki

 

Każdej potrawy należy skosztować!

Na święta przyrządza się także bigos, pieczoną gęś i wiele innych potraw.

Więcej na temat polskich świąt Bożego Narodzenia znajdą Państwo w artykule Święta.

Renata Głuszek

 

Zdjęcia: Karolina Olczak, Renata Głuszek, Wikipedia, other sources